جغرافی(توضیح کامل دروس مربوطه فصل آسیا)
آسیا کجاست ؟
آسیا پهناورترین قاره ی جهان است .
قاره ی آسیا تقریباً خشکی های جهان را در بر می گیرد .
بلندترین کوه ها، پست ترین نقاط و پهناورترین جلگه های زمین در قاره ی آسیا واقع شده اند .
بیش از نیمی از جمعیت کره ی زمین در قاره ی آسیا به سر می برند .
پر جمعیت ترین کشورهای جهان در قاره ی آسیا قرار دارند .
قاره ی آسیا از شمال به اقیانوس منجمد شمالی و از جنوب به اقیانوس هند و از طرف شرق به اقیانوس آرام محدود می شود .
موقعیت : قاره آسیا در محل تنگه برینگ از آمریکای شمالی و در محل کانال سوئز از آفریقا جدا می شود همچنین کوه های اورال مرز بین دو قاره ی آسیا و اروپا را تعیین می کند .
ناهمواریهای آسیا :
-ناهمواری های آسیا را به سه بخش تقسیم می کنند:
1- فلات های بلند و کوه هایی با ارتفاع زیاد.
2- سرزمین های پهناور و پست جلگه ای در شمال و جنوب آسیا:
3- سرزمین های دارای کوه آتش فشان:
آیا آسیا قاره ی فلات های بلند و جلگه های پهناور است؟
همانطور که در درس قبل اشاره نمودیم ناهمواریهای آسیا را به سه بخش می توان تقسیم کرد :
1- فلات های بلند و کوههای با ارتفاع زیاد در حاشیه همه فلاتها بلند آسیا رشته کوههایی وجود دارد . رشته کوه بسیار بلند هیمالیا در جنوب فلات تبت واقع است . بلند ترین قله ی جهان اورست با 8848 متر ارتفاع در این رشته کوه قرار دارد کوهنوردان ایرانی درسال 1377 موفق شدند به قله اورست صعود کنند . راه معروف بازرگانی مرسوم به جاده ابریشم از گذر گاه ها و تنگه های طبیعی میان رشته کوهها هیمالیا عبور می کرده است .
2- سرزمین های پهناور و پست جلگه ای در شمال و جنوب آسیا :
به نقشه روبرو نگاه کنید. جلگه سیبری بین کدام رود و کدام رشته کوه قرار دارد؟
دریای مازندران و دریاچه ی آرال هر دو باقی مانده دریای کم عمق و وسیع بنام تتیس هستند.
در مشرق جلگه های سیبری فلات کم ارتفاع سیبری وجود دارد که یخبندان های طولانی در طی هزاران سال باعث متلاشی شدن سنگ های آن شده است.
از ته نشین شدن آبرفت رود ها ی بزرگ که از بین رشته کوهها حرکت کرده اند با گذشت زمان جلگه هایی پدید آمده است .
مثلاً جلگه ی عراق از آبرفت رودهای دجله و فرات، جلگه حاصلخیز گنگ و سند از رودهای بزرگ گنگ و سند پدید آمده اند.
در چین نیز رودها نقش مهمی در به وجود آوردن جلگه های پهناور کناره ی دریا دارند سطح این جلگه ها چنان پست و هموار است که رودهایی که در آنها جریان دارند هر چند یک بار جای بستر خود را تغییر می دهند
از انباشته شدن آبرفتها در دهانه رودها سرزمین های مثلثی شکل( ∆ )به وجود آمده اند که به آنها دلتا می گویند .
با توسعه ی دلتا مکان های مناسبی برای فعالیت های کشاورزی به وجود می آید .
3- سرزمین های دارای کوه آتشفشان : در مشرق و جنوب شرقی آسیا به ویژه در کناره های اقیانوس آرام مجمع الجزایر بسیار وجود دارد . به دلیل نا آرام بودن پوسته ی زمین در این نواحی آتش فشان ها و زلزله ها ی بسیار رخ می دهد و این منطقه از مناطق زلزله خیز جهان به شمار می آید .
برخی از جزایرهای آتش فشانی عبارتند از : جاوه ، سوماترا،ریو کیو و کوریل
آب و هوای آسیا چگونه است ؟
قاره ی آسیا به دلیل گستردگی، دما و بارش در نواحی مختلف آن متفاوت است و این موجب پدید آمدن آب و هواهای گوناگونی در این قاره شده است .
به نقشه مقابل نگاه کنید .
به طور کلی در آسیا سه منطقه متفاوت از نظر دما وجود دارد :
1- سرزمین های مجاور قطب شمال و ناحیه ی سیبری که در تمام سال سرد بوده و دارای یخبندان های بسیار طولانی است.
2- سرزمین های جنوبی که در مجاورت دریاها، از دریای سرخ تا جزیره ی تایوان واقع شده و در تمام سال گرم هستند.
3- بخش های داخلی که دارای سرمای سخت و خشن در زمستان ها و گرمای زیاد در تابستان ها هستند.
همچنین آسیا در همه ی نواحی دارای رطوبت (بارش ) یکسان نیست .
به نقشه مقابل دقت کنید
آسیای مرطوب :
1- بادهای موسمی در فصل تابستان که از شرق و جنوب شرقی آسیا می وزند و باران فراوان به بار می آورد .
2- بادهای باران آور غربی در فصل زمستان از اقیانوس اطلس به طرف سیبری می وزند . اما پیش از آن که به سیبری برسند مقدار زیادی از باران خود را در اروپا فرو می ریزند و سپس به سمت مشرق رفته از مقدار باران آنها کاسته می شود .
3- بادهای باران آور مدیترانه که به خصوص در فصل زمستان می وزند و چندان به داخل قاره ی آسیا نفوذ نمی کنند .
آسیای خشک :
تمام آسیای مرکزی ، نواحی غربی و جنوب غربی آسیا شامل شبه جزیره ی عربستان ، نواحی داخلی فلات آناتولی و فلات ایران از نواحی خشک آسیا محسوب می شوند . زیرا اغلب این سرزمین ها یا از دریا دورند یا کوه های بلند مانع ورود بادهای مرطوب به داخل آنها می شود .
آیا آسیا پر جمعیت ترین قاره ی جهان است ؟
پراکندگی جمعیت در آسیا
پراکندگی جمعیت در همه جای این قاره یکسان نیست با توجه به آنچه آموخته ایم می توانید دلایل آن را به خاطر بیاورید
در نواحی مرتفع فلات تبت و هیمالیا تراکم جمعیت کم و در مشرق و جنوب شرقی آسیا تراکم جمعیت زیاد است .
در کشور اندونزی حدود 160 میلیون نفر جمعیت زندگی می کنندکه 90 میلیون نفر آن در جزیره ی کوچک جاوه متمرکز شده اند .
جزیره ی جاوه متراکم ترین ناحیه ی کره ی زمین از نظر جمعیت است .
افزایش جمعیت و پی آمدهای آن:
جمعیت جهان با سرعت زیادی رو به افزایش است، زیرا تعداد افرادی که به دنیا می آیند بسیار بیشتر از تعداد افرادی است که می میرند .
برای آگاهی از تعداد جمعیت یک ناحیه آن را سرشماری می کنند .
به کسانی که جمعیت راسرشماری می کنند آمارگیر می گویند .
در کشور ما سر شماری هر ده سال یک بار صورت می گیرد نخستین سر شماری در سال 1335 و تازه ترین سرشماری در آبان سال 1385 انجام شده است .
* چین و هند پر جمعیت ترین کشورهای جهان هستند .
* مردم این دو کشور به دلیل زیادی جمعیت با مشکلات فراوانی روبه رو هستند .
* در هند دختران در سنین 12 یا 13 سالگی ازدواج می کنند .
* در برخی از شهرهای هند هزاران نفر تمام عمر را در کنار خیابان ها زندگی می کنند .
* جمعیت زیاد در هند موجب فقر، کمبود غذا، سوءتغذیه، کمبود وسایل بهداشتی و درمانی، کمبود آب آشامیدنی ، کمبود مسکن ، مدرسه و ... شده است .
مردم آسیا چه زبان ، دین و نژاد ی دارند ؟
نژاد و زبان : همانطور که در نقشه ی مقابل ملاحظه می نمایید مردم آسیا از نژاد های مختلف هستند و به زبان های گوناگون صحبت می کنند .
با توجه به راهنمای نقشه بگویید اکثریت مردم آسیا از چه نژادی هستند ؟
بله اکثراً از تیره های زرد پوست و بقیه سفید پوست وسیاه پوست اند البته از ازدواج این تیره ها با یکدیگر تیره های دورگه نیز به وجود آمده است .
مجدداً در نقشه مقابل دقت کنید مردم آسیا به صد زبان و لهجه حرف می زنند و نام بعضی از زبان هایی را که تعداد زیادی از مردم به آنها تکلم می نمایند به خاطر بسپارید .
دین : آسیا مهد دین های بزرگ جهان است . برخی از این دین ها مانند یهود ، مسیحیت و اسلام دین های الهی هستند و در تمام جهان انتشار یافته اند . اما برخی دیگر مانند آیین های بودایی و برهمایی در خارج از قاره ی آسیا پیروان چندانی ندارند .
دین های بزرگ آسیا که پیروان زیادی دارند عبارتند از :
1- دین اسلام در آسیای غربی
2- آیین برهمایی در هند
3- آیین بودایی در شرق دور ( آسیای شرقی)
مکه شهر مقدس مسلمانان و بیت المقدس شهر مقدس مسلمانان مسیحیان و یهودیان است .
شهر مقدس برهمائیان بنارس و شهر مقدس بودائیان لهاسا است .
ویژگی های اقتصادی آسیا چیست ؟
قاره ی آسیا از نظر معادن و منابع زیر زمینی به ویژه نفت و گاز و زغال سنگ بسیار غنی است .
جمعیت زیادی در قاره ی آسیا در بخش کشاورزی فعالیت می کنند .
مهمترین کشورهای صنعتی آسیا ژاپن – کره جنوبی – چین و تایوان هستند .
با توجه به رشد جمعیت در آسیا ، کشورهای آسیایی می کوشند تا تولیدات کشاورزی خود را بالا ببرند .
تعداد جمعیت روستانشین در آسیا بیشتر از جمعیت شهر نشین است . اما با افزایش مهاجرت از روستا ها به شهرها تعداد شهر های پر جمعیت چند میلیونی در حال بیشتر شدن است .
از آنجائیکه اغلب کشورهای آسیایی با اقیانوس ها و دریاها ارتباط دارند ، صنعت ماهی گیری و بازرگانی و تجارت از طریق حمل و نقل دریایی در بیشتر کشورها رونق دارد .
آسیا دارای نواحی زیبا و مراکز زیارتی و تفریحی فراوانی است . که هر ساله هزاران جهان گرد از جاذبه های جهان گردی کشور های آسیایی دیدن می کنند.
