فارسی(زکریای رازی)
نام کامل او ابوبکر بن ذکریای رازی است.مسقط راس او (ری) از شهر های قدیمی ایران است. وی در آغاز جوانی به فلسفه موسیقی می پرداخت و عود را نیکو می نواخت. رازی در نتیجه ی مصاحبت با یکی از دوستانش- که داروگر بیمارستان بود- به دانش پزشکی دلبستگی پیدا کرد. او روزگار نوجوانی اش را پشت سر گذاشته بود که تصمیم گرفت زندگی اش را مصروف بیماران کند. به زودی در پزشکی پیشرفت های شایانی نصیب رازی گردید و شهرتی به سزا یافت.
درنخستین گام های ترقی به ریاست بیمارستان شهر خویش منصوب شد و شمار بسیاری دانشجو به دور او گرد آمدند. پس از چندی به بغداد فرا خوانده شد تا درباره ی محل ساختمان بیمارستانی که می بایست در انجا ساخته شود نظر دهد. گویند رازی دستور داد تا قطعاطی از گوشت در محله های مختلف شهر بیاویزند بعد ازچند روز آن محل را برگزینند که در آنجا علایم فساد در گوشت دیرتر ظاهر گردد.زیرا به نظر وی در چنین محلی سالم تر و برای بیمارستان مناسب تر بوده است.
رازی کوشش فراوان در راه شیمی مبذول داشت(وی را کاشف الکل و اسید سولفوریک) می دانند و صاحب تالیفی شامل دوازده مقاله در کیمیاست و یکی از آنها را به نام مردی بزرگ گردانید و به او تقدیم کرد و در مقابل مبلغی دریافت داشت. آن شخص خواست که علم خود را در جهت تهیه و ساختن طلا به کار اندازند. وچون رازی از این کار سرباز زد سر انجام آن مرد بزرگ خشمگین شد و او را به فریب و خدعه متهم ساخت و ضربه ای بر سر وی زد که سبب نا بینایی او گردید و این دانشمند در اواخر حیات کور شد نپذیرقت که مورد عمل جراحی قرار گیرد.عذرش این بود که نمی خواهد دیگر چشم به این جهان - بسیار آن را دیده و نا پایداریش را در یافته بود - بگشاید!
رازی بزرگترین و مبتکرترین پزشکان ایران و عالم است.کتاب های او متجاوز از صد و برخی ها حدود 200 جلد دانسته اند.
در قرون وسطی در اروپا برای کتابی که سفارش فرمانروای خراسان (منصور بن اسحاق) نوشته و کتاب (المنصوری) نامیده شده است اهمیت فراوانی قایل شده اند. کتاب طب منصوری شرح جامعی است از علم پزشکی که در ضمن ارزش رساله ی علمی پزشکی را نیز داراست. در عصر ما پزشکان برای رساله ی بسیار مشهوری که رازی تحت عنوان (آبله و سرخک) نگاشته اهمیت فراوانی قائلند. این کتاب از نظر توجه بسیار قرار گرفته است که رازی در تاریخ پزشکی رساله ی مهمی پیرامون موضوع خاصی تدوین کرده است. شهرت رازی گذشته از تالیفات زیاد در آن است که دانش پزشکی زمان خود را به صورت نوعی گنجینه همانند دایره المعارف فراهم ساخته است زیر عنوان(الحاوی) که در نوع خود بی نظیر است.حاوی پس از مرگ رازی توسط شاگردانش از یادداشت ها و کاغذهای تکمیل نشده ی او گردآوری شد وآن ترتیب و تالیفی که خاص دست های مولف است در مورد آن به چشم نمی خورد.
دیگر از آثار رازی در علم پزشکی می توان کتاب(طب الفقرا) و کتاب(الشکوک) و (دفع مضارالتغذیه)را نام برد.خلاصه تعداد تالیفات او در جهان پزشکی زیاد و شمارش و توصیف آنها در این صفحهات میسر نیست.
رازی موشکافی تئوری پردازان را سخت مورد حمله قرار داده و پیش بینی های ناروا و ابهام آمیز بیماری را مخصوصا بی مورد شمرده است.پیش بینی کور کورانه ی آینده بیماری ها به ویژه در میان پزشکان به دستاویز همین پیشگویی ها به دنبال شهرت و ثروت روانه می شدند و دوست داشتند که مردی طرف اعتماد توده ی مردم باشند.
بای د دانست که نوشته های راز ی منحصر به پزشکی نیست.وی رساله متعددی در زمینه های فلسفی ستاره شناسی و فیزیک دارد.به منظور اینکه روح بیشتری به این دانشمند داده شود جا دارد مختصری نیز در خصوص عقاید فلسفی و اخلاقی رازی و تالیفات وی اشاره شود:
آثار فلسفی وی متعدد و از جمله است:(طب الروحانی) و (العلم الالهی) و (اسیره الفلسفیه) نا گفته نماید که این نابغه ی بزرگ در نگارش آثار خود اغلب زبان عربی را اختیار کرده است.
رازی در اخلاق متعدد به زهد و ترک دنیا و انزوا نیست و می گوید.(فرد باید در حیات اجتماعی شرکت جوید و از فرو رفتن در شهوات خودداری کند و از هر چیز به مقداری که حاجت جسم است و ایجاد المی بیشتر از لذت حاصل از آن نکند بهره بر گیرد. لذت به عقیده ی رازی امری وجودی نیست و عبارت است از بازگشت به حالت طبیعی بعد از خروج از آن و یا رهایی از الم.رازی معتقد است که:(باید از لذات جسمانی -بیش از آنکه حاجت جسم به آنهاست - چشم به پوشیم و باید هم خود را مصروف تشبه به خداوند از طریق علم و عدل کنیم و سیرت فا ضله ای که باید مورد اتباعهر جوینده ی کمال باشد، آن است که با مردم به عدل و عفت و رحمت رفتار کند و در حفظ منابع عموم- مگر بد کاران و ظالمان - بکوشد تا جالب صلح و سلامت اکثر آنان گردد و محبت آنان برانگیزد)
رازی راجع به نبوت می گفت:(چونخداوند عادل است،همه ی بندگان خود را مساوی خلق کرده، و هیچ کس را بر دیگری برتری نداده است، و حکمت بالغه ی او برای راهنمایی خلق چنین اقتضا می کند که همه را به منافع و مضار خود آشنا کند، و دراین باب به میانجی حاجت ندارد، وحتیّ عدل او اقتضا نمی کند که از این طریق ایجاد تفرقه میان خلق نماید، و پیروان هر پیامبری را با دیگران به جنگ و ستیز وا دارد و معجزات مدعیان نبوت را نیزخدعه و نیرنگ می دانست).
همین فکر رازی و مخالفت او با فکر ارسطو موجب مناقشات سخت متکلمین و اهل ادیان با او گردیده است.چنانکه برخی او را ملحد و نادان و غافل خوانده اند. بسیاری از حکما و متکلمین بزرگ چون ابونصر فارابی،ابو علی سینا،ناصر خسرو علوی و شهید بلخی، هر یک به طریقی با عقاید او به مخالفت برخاستند.
نکته ی مهم دیگر در مورد این نابغه ی بزرگ دارا بودن علوّ همت و مناعت طبع اوست: با وجود دعوت امرای عصر خویش و بزرگداشت وی، در هیچ یک از دربارها نماند، و قسمت بزرگی از حیات خود را در ری گذراند و درهمین شهر به سال 313 هجری قمری در سنّ 63 سالگی دیده از جهان فرو بست و در همان جا به خاک سپرده شد.
